„Canes of Karabakh” – dźwięk, kruchość, tradycja / CD / wydawnictwa ROZDROŻY
„Canes of Karabakh” to debiutancki album polskiego projektu muzycznego o tej samej nazwie, poruszającego się na styku avant-folku, post-rocka i muzyki eksperymentalnej. W centrum tej opowieści znajduje się duduk – starożytny instrument dęty, którego głos jest jednocześnie miękki, ludzki i pierwotny. Płyta ukazała się 25 stycznia 2026 roku nakładem Ośrodka Międzykulturowych Inicjatyw Twórczych ROZDROŻA.
Kontekst powstania albumu
Tytuł albumu odwołuje się do Górskiego Karabachu – regionu, z którego pochodzi trzcina wykorzystywana do produkcji stroików (gamish) do duduka. To właśnie ten materiał ma kluczowe znaczenie dla brzmienia instrumentu: decyduje o jego barwie, głębi i stabilności dźwięku.
Po przegranej przez Armenię wojnie o Górski Karabach dostęp do tej trzciny znacząco się zmniejszył, a ceny stroików wzrosły dwukrotnie. W praktyce oznacza to, że instrument, który przez stulecia był częścią lokalnej kultury, stał się trudniej dostępny – szczególnie dla samych Ormian.
Dla twórców Canes of Karabakh był to moment do rozważania i uświadomienia sobie, jak silnie muzyka i tradycja zależą od warunków politycznych i ekonomicznych. Projekt stał się więc refleksją nad tym, kto i na jakich zasadach może dziś korzystać z dziedzictwa zakorzenionego w konkretnym miejscu oraz jak łatwo ciągłość kultury może zostać przerwana przez wydarzenia, na które artyści nie mają wpływu.
„Zależy nam, by Canes of Karabakh były skromnym, muzycznym odnotowaniem/zwróceniem uwagi, z jakiej kruchości wyrasta potęga duduka – instrumentu o grubo ponad tysiącletniej historii. Celowo nie sięgamy po tradycyjne melodie, mając poczucie ich wielkiej wagi, której nie jesteśmy w stanie należycie oddać. Skupiamy się zaledwie na brzmieniu duduka skorelowanego z brzmieniem trąbki. Właśnie te brzmienie jest tematem naszych muzycznych działań” – Canes of Karabakh
Oddech duduka i przestrzeń
Canes of Karabakh nie odtwarzają tradycyjnych melodii ormiańskich. Z pełną świadomością rezygnują z cytowania kanonu, uznając jego wagę i niedostępność dla przybyszy z zewnątrz. Zamiast tego skupiają się na samym brzmieniu duduka – jego fakturze, oddechu, niestabilności i dramatyzmie – zestawiając je z flugelhornem oraz elektroniką.
Powstaje muzyka otwarta, medytacyjna, często surowa, w której dźwięk nie prowadzi do kulminacji, lecz rozprasza się w czasie. Elektronika nie dominuje tu nad instrumentami akustycznymi – pełni rolę echa, przestrzeni i przedłużenia oddechu. To dialog pomiędzy przeszłością a teraźniejszością, pomiędzy tym, co organiczne, a tym, co wytworzone.
Skład zespołu
Projekt tworzą:
- Stanisław Matys – duduk
- Olgierd Dokalski – flugelhorn, trąbka, SFX
- Paweł Bartnik – elektronika, produkcja, miks
Historia zespołu wyrasta z osobistego doświadczenia Matysa, który gry na duduku uczył się od zaprzyjaźnionego Ormianina, Nareka. To właśnie od niego dowiedział się o drastycznym wzroście cen stroików i o tym, jak wojna realnie wpływa na dostęp do instrumentu oraz możliwość kontynuowania tradycji przez lokalnych muzyków.
Album wymagający i piękny
„Canes of Karabakh” to płyta nieoczywista i wymagająca. Jak zauważa Piotr Wójcik z Anxious Musick Magazine, nie jest to propozycja dla każdego słuchacza i z pewnością nie aspiruje do mainstreamu. Jej siła tkwi w eksperymentalnym traktowaniu duduka – od nostalgii, przez surowość, aż po niemal dekonstrukcyjne operowanie dźwiękiem.
To muzyka, która odsłania swoje piękno stopniowo. Wymaga uważności, powrotów i gotowości na to, by dźwięk nie prowadził, lecz zatrzymywał. Jak tytułowa trzcina – delikatna, a jednocześnie nośna – niesie w sobie dramatyzm historii i ciszę, w której rodzi się sens.
II miejsce w Nowej Tradycji i premiera
Jeszcze przed premierą albumu Canes of Karabakh zdobyli II miejsce w konkursie Programu Drugiego Polskiego Radia „Nowa Tradycja” (2025). Jury doceniło zespół za budowanie przestrzeni dźwiękowej, konsekwentne spojrzenie w głąb brzmienia oraz świadome poszerzanie języka muzycznego.
Premiera płyty zbiegła się z koncertem w Studiu im. Władysława Szpilmana Polskiego Radia w Warszawie (25 stycznia 2026), organizowanym przez Program 2 Polskiego Radia i partnerów.
Głos wydawcy
„Są takie dźwięki, które nie chcą być tylko muzyką. Wydobywają się z głębi powietrza, jakby pamiętały czasy, gdy oddech był jeszcze modlitwą, a cisza – przestrzenią, w której rodzi się sens. (…) Duduk wiernie prowadzi odbiorcę. Z jego trzcinowego ciała wypływa oddech, który niesie w sobie coś z ziemi i coś z nieskończoności” – Grzegorz Paluch, Ośrodek ROZDROŻA
Muzyków z projektu Trzciny Karabachu mieliśmy okazję poznać na koncercie kIRk podczas ubiegłorocznego Festiwalu Tradycji i Awangardy Muzycznej KODY, organizowanego przez nasz Ośrodek ROZDROŻA.
Wydawnictwo
Na rynku ukazała się również limitowana edycja winylowa albumu „Canes of Karabakh/Trzciny Karabachu” (Ośrodek ROZDROŻA/2026).
„Canes of Karabakh” to nie tylko płyta, ale muzyczne świadectwo – zapis uważności, etycznego namysłu i próby spotkania z tradycją bez jej zawłaszczania. To opowieść o oddechu, który pamięta więcej, niż jesteśmy w stanie wypowiedzieć słowami.
Krążek CD do zakupienie w naszym sklepie: https://rozdroza.com/sklep/. Wkrótce będzie dostępna również płyta winylowa.
Płyta ukazała się nakładem Ośrodka Międzykulturowych Inicjatyw Twórczych ROZDROŻA, we współpracy z Polskim Radiem Program2 https://www.polskieradio.pl/8/198/Artykul/3634361,canes-of-karabakh-trzciny-karabachu-koncert-w-studiu-polskiego-radia i Radiowym Centrum Kultury Ludowej https://www.polskieradio.pl/377/9859/artykul/3523159,trzciny-karabachu
